NASZA MIEJSCOWOŚĆ

DAWNE DZIEJE SZYLDAKA

   Szyldak to wieś rycerska powstała na sześćdziesięciu włókach z nadania w 1325 roku. Istniejące zapisy oprócz nazwisk właścicieli majątku i innych danych historycznych, zawierają także szereg informacji szczegółowych, które interesować mogą wiele osób w czasach nam współczesnych.

   W 1335 roku właścicielem majątku był Jan Otasch. Około 1400 roku Jan z Witramowa z bratem Jakubem sprzedali Klausowi i Pawłowi część ziemi w Szyldaku. Około 1450 roku Otto z Durąga sprzedał 3,5 włóki w Szyldaku niejakiemu Heidenreichowi. Około 1500 roku Bartosz z Durąga sprzedał jedenaście włók w Szyldaku wraz z sądownictwem sołeckim niejakiemu Paschke z Kiersztanowa. W 1540 roku były trzy majątki. Mieszkało w nich siedemnastu chłopów, kowal, karczmarz, pszczelarz, ogrodnik zagrodnik i pastuch. Stary kościół zapadł się około 1570 r., wkrótce wybudowano kaplicę pogrzebową. Ambicją mieszkańców wsi było jednak posiadanie własnego kościoła, na którego utrzymanie junkrzy mieli płacić cztery marki rocznie. Cała wieś zajmowała 70 włók. Właścicielami majątków byli Jorge z Witramowa i Michał von Dreiss. Siedmiu chłopów posiadało po trzy włóki, jeden miał dwie włóki i jeden chłop jedną włókę. Prócz tego mieszkali we wsi krawiec, szewc, bednarz i dziewięciu zagrodników.

   Na początku XVIII wieku kościół był całkowicie zdewastowany. W 1705 roku patron kościoła Jan von Schirstadt wybudował nowy kościół. Obsługiwał go co czwartą niedzielę pastor z Ostrowina. Kościół z czasem został zniszczony i ze względu na zły stan techniczny rozebrano go. Inaczej rzecz miała się z dworem. Obecnie istniejące założenie ukształtowało się za czasów, gdy właścicielami majątku była rodzina Hardtów, to jest w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Obecny dwór wzniesiony został około 1910 r. i w swej formie nawiązuje do architektury francuskiej. Szczególnie jest to widoczne w części reprezentacyjnej dworu, od strony wjazdu. Konstrukcja z czerwonej cegły, liczne tynkowane detale ozdobne, wieżyczki, dość liczne elementy drewniane składają się na bogactwo dekoracyjne dworu. Urody tej wiejskiej rezydencji dodaje rozciągający się wokół dworu park.




Dwór w Szyldaku


   W 1736 roku żyło w Szyldaku piętnastu ubogich chłopów, przeważnie wyznania katolickiego. Na skutek ich ubóstwa dotychczasowy nauczyciel opuścił Szyldak. Rodzice zmuszeni byli posyłać dzieci na naukę do szkoły w Ostrowinie. W 1820 roku Szyldak liczył 26 budynków mieszkalnych i 189 osób. W 1861 roku majątek zajmował 3860 mórg i zamieszkiwało go 270 osób. W 1880 roku we wsi było 180 osób, a w majątku 226. W 1925 roku miał Szyldak 477 mieszkańców, a w 1939 - 529. Ostatnim właścicielem majątku ziemskiego w Szyldaku był pruski generał von Nebelschutz, zmarły tragicznie tuż po wyzwoleniu. Grób jego znajduje się w przyległym do budynków Hodowli Roślin niewielkim lasku. Jest to miejsce pochówku również wcześniej zmarłych z tej rodziny osób.




DZISIEJSZY SZYLDAK

   Współczesny Szyldak to wieś położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda, w sąsiedztwie Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich. Przebiega przez nią międzynarodowa trasa E7. Szyldak zamieszkuje ok 730 mieszkańców. W wyniku przemian ustrojowych wielu z nich zatrudnionych jest w zakładach i firmach pobliskiej Ostródy. Charakter miejscowości z czysto rolniczego zamienia się na rolniczo-turystyczny ze względu na położenie geograficzne. Tym zmianom towarzyszy bliskość Rezerwatu Wzgórz Dylewskich, Kanału Ostródzko-Elbląskiego, ośrodka SPA dr Ireny Eris oraz wielu gospodarstw agroturystycznych. Interesujące miejsca, które otaczają Szyldak to również Sanktuarium Maryjne w Gietrzwałdzie, Skansen w Olsztynku czy pobliskie Pola Grunwaldzkie. Wiele atrakcji turystycznych i historycznych zapewnia sama Ostróda.

   Obecnie w miejscowości funkcjonuje kilka instytucji, przedsiębiorstw i zakładów. Do najważniejszych należy Hodowla Roślin Szyldak sp.z o.o. kierowana przez Prezesa Rajmunda Bruskiego, zatrudniająca 37 pracowników ( w okresie prac polowych dodatkowo 10). Spółka została utworzona w 1993 roku w wyniku restrukturyzacji dawnej Stacji Hodowli Roślin Szyldak.




   Hodowla Roślin w Szyldaku to przede przede wszystkim Dział Hodowli Roślin z własnym laboratorium "in vitro" oraz Zakłady Rolne Kraplewo i Grabin o łącznej powierzchni użytków rolnych 1050ha.

   Podstawowym zadaniem firmy, ze względu na szczególne warunki klimatyczno-glebowe jest hodowla twórcza i zachowawcza ziemniaka. Głównym kierunkiem prowadzenia prac hodowlanych jest uzyskanie odmian ziemniaków jadalnych oraz odmian przystosowywanych do przetwórstwa (frytki, chipsy itp.).

   Hodowla wszystkich odmian ziemniaka prowadzona jest metodą "in vitro". Namnażanie materiału odbywa się w warunkach izolowanych, we własnym, specjalistycznym laboratorium. Rozmiar produkcji poszczególnych odmian jest dostosowany do popytu na kwalifikowane sadzeniaki. W Spółce prowadzone są również prace wdrożeniowe modyfikowanej metody hodowli "in vitro" polegającej na przemianie wyhodowanych roślin w zamkniętych, izolowanych naczyniach w określonych warunkach laboratoryjnych na mikrobulwy. Metoda ta daje możliwość szybszego namnażania cennych, poszukiwanych odmian w okresie całego roku.

   W okresie ostatnich 10 lat wspólnie z IZ ZDZ Stare Olesno i Hodowlą Ziemniaka Zamarte wyhodowano i zarejestrowano 9 odmian ziemniaków. Od 2003 roku Hodowla Roślin Szyldak prowadzi hodowlę zachowawczą 10 odmian ziemniaka. W Hodowli Roślin w Szyldaku wyhodowano również 11 odmian grochów siewnych.

Kolejnym zakładem o charakterze rolnym jest Kabat Andrzej Skudlarski Piotr S.C. Gospodarstwo. Gospodarstwo zajmuje się produkcją rolną oraz przetwórstwem gorzelnianym. Spółka jest właścicielem zabytkowego pałacu oraz parku.



   Kolejną ważną placówką znajdującą się na terenie wsi jest Dom Pomocy Społecznej w Szyldaku, który funkcjonuje od 1992 roku. Jest placówką przeznaczoną dla 80 osób przewlekle psychicznie chorych, w przeważającej części inwalidów I grupy, wymagających całodobowej opieki specjalistycznego personelu. By prawidłowo i profesjonalnie funkcjonował zatrudnionych jest w nim ok.40 pracowniów.



   Budynek DPS został wybudowany przed około 30 laty i służył do 1991 roku jako hotel robotniczy. W ramach adaptacji na dom pomocy społecznej wykorzystano istniejące w budynku instalacje i urządzenia technologiczne kuchni, pralni i kotłowni, częściowo je modernizując. Obecnie w wyniku wielu inwestycji jest nowoczesną placówką opiekuńczą dostosowaną do złożonych potrzeb jej mieszkańców. Dyrektorem DPS Szyldak jest Robert Burdalski.

   Znaczącą instytucją jest Szkoła Podstawowa w Szyldaku, do której uczęszczają dzieci z Szyldaka, Grabina, Grabinka, Ostrowina i Wyżnic. Obecnie społeczność szkolną stanowi 128 uczniów, 14 nauczycieli i 6 pracowników obsługi i administracji, a całością kieruje dyrektor Robert Pestkowski. Na podkreślenie zasługuje fakt znaczącej rozbudowy budynku szkoły i systematycznej jej doposażania.


   

   Kolejnym interesującym miejscem jest Rzymskokatolicki Kościół św. Andrzeja Boboli, który powstał w budynku byłej restauracji i wiejskiego domu kultury. Parafię założono 16 maja 1990 roku. Pierwszym proboszczem był ks. Andrzej Nowak, w 1995 roku zastąpił go ks. Robert Kaniowski który przebudował kościół, dzięki czemu nabrał on bardziej sakralnego charakteru. Obecnie funkcję proboszcza pełni ks. Stanisław Dźwil. Parafia liczy 960 parafian z takich miejscowości jak Grabin, Wyżnice i Szyldak.


   Podobnie jak szkoła, do dzisiaj na terenie wsi sprawnie funkcjonuje Gminna Biblioteka Publiczna w Szyldaku. Znajduje się ona bezpośrednio przy budynku kościoła. Mimo, że nie posiada już filii, jest ona ważnym miejscem kulturotwórczym naszej miejscowości. Bogaty księgozbiór i stały dostęp do Internetu powodują duże zainteresowanie czytelników tak starszych jak i tych najmłodszych. Istotnym działaniem biblioteki jest promowanie kultury i tradycji naszej miejscowości i regionu. Z wielu unikatowych pozycji możemy pogłębić swoją wiedzę na temat wsi, jej dziejów i tradycji tu panujących. Kierownikiem placówki jest Celina Pych.

   Charakter wsi rolniczo-turystyczny podkreśla Gospodarstwo Agroturystyczne "Bocianówka" Państwa Famulskich. Do dyspozycji gości jest 5 pokoi 2 i 3 osobowych, salon kominkowy oraz jadalnia. W sadzie zabytkowa piwniczka, gdzie w upalne popołudnia można wypocząć, a schłodzone zsiadłe mleko zaspokoi pragnienie. Dużą atrakcją gospodarstwa są przejażdżki furmankami do przepięknej Doliny Drwęcy.


   

   Kolejne gospodarstwo agroturystyczne prowadzą Państwo Golubscy, a znajduje się na kolonii Szyldak. Gospodarstwo Agroturystyczne "Zagroda u Antosi". Gospodarze oferują dwa pokoje dwuosobowe z łazienką z możliwość korzystania z kuchni i pokoju wypoczynkowego. Niewątpliwą atrakcją jest mały zwierzyniec z pięknymi strusiami.

   


   Oprócz gospodarstw agroturystycznych w Szyldaku funkcjonują:

- Auto-Serwis Jarosława Mroczki

- Zakład Mechaniki Pojazdowej Andrzeja Jędrzejczyka

- Zakład Mechaniki Samochodowej i Ślusarstwa Janusza Dudy

- Automechanika Grzegorza Żmijewskiego

- sklep spożywczo-przemysłowy "Malinka"

- sklep spożywczo-przemysłowy

   Nad całością funkcjonowania wsi czuwa Rada Sołecka, której przewodniczy Sołtys Marek Szostek.


   Materiał do zakładki nasza miejscowość opracowali uczniowie Szkoły Podstawowej w Szyldaku oraz uczestnicy projektu "Rzeczpospolita Internetowa" - Nasz Mały-wielki multimedialny świat.


www.geo.ostroda.pl